شهرستان کَنگان یکی از شهرستانهای استان بوشهر در جنوب ایران به مرکزیت شهر کنگان است. این شهرستان از دو بخش مرکزی و سیراف تشکیل شده است. طبق سرشماری اخیر در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهرستان به ۱۰۷۸۰۱ نفر رسیده است که طبق این آمار 80556 خانوار در این شهرستان ساکن می باشند و سومین شهرستان پرجمعیت استان بوشهر می باشد..
جغرافیای طبیعی:
این شهرستان از شرق و شمال شرق به شهرستان جم، از شمال غرب به شهرستان دیر، از جنوب شرق به شهرستان عسلویه و از غرب به خلیج فارس منتهی میگردد. کنگان دارای تابستانی گرم و مرطوب و زمستانی معتدل می باشد. این شهرستان در بیشتر ماه های سال گرم و دمای آن در تابستان گاهی به ۵۰ درجه سانتی گراد و در زمستان به ۱۰درجه سانتی گراد بالای صفر می رسد.
رودخانه:
رودخانه مند
رودخانه مند یکی از رودخانههای مهم ناحیه مرکزی سواحل خلیجفارس است و مجموعاً چهار شاخه اصلی دارد که جملگی از خطوط ساختار زمینشناختی منطقه تبعیت میکنند . این رود از ارتفاعات شمالشرقی کازرون (کوه انار) و ارتفاعات شمال غربی شیراز سرچشمه میگیرد ؛ این رود از سه شهر فسا ، جهرم و فیروزآباد میگذرد و بعد از پیمودن ۶۰۰ کیلومتر در جنوب بندر کنگان وارد خلیجفارس میشود .
رودخانه باغان
اين رودخانه دايمی که از ريزابه های موند تشکيل شده است و ۶۵کيلومتر طول دارد ، در مسير کلی خود که شمال غربی است ، از شهرستان کنگان در استان بوشهر می گذرد . رودخانه باغان از کوه های سمرکان همراه با رودهای بيخو و پردی در ۳۲کيلومتری کنگان به ريز در شهرستان جم وارد می شوند و بعد به سوی دره جنوبی زير کوه روان می شوند. رودخانه باغان در اين دره سرچشمه ناميده می شود ، اما با رسيدن به حوالی روستای باغان به رود باغان تغيير نام می دهد که سرانجام در ۴۹ کيلومتری شمال غربی کنگان ، به رود موند می ريزد .
رودخانه جم وسرچشمه کنگان
اين رودخانه ها در مسير خود از باغان ، شهرستان کنگان در استان بوشهر عبور می کنند و در برخي نقاط فضاي مساعد گردشگاهي به وجود مي آورند .
معادن کنگان شامل: شن و ماسه (در مسیر نخل غانم)، نفت، گوگرد، گچ و سنگ وسیمان ساختمانی وجود دارد.
محیط طبیعی:
( قابلیت های ویژه اقلیمی ، موقعیت جغرافیایی)
- موقعیت جغرافیایی، ارتباطی، استراتژیکی منحصر به فرد شهرستان کنگان به لحاظ همجواری با استانهای فارس و هرمزگان و دسترسی به آبهای آزاد
- قرار گرفتن در گذر آبهای قابل کشتیرانی و برخوردار از امتیاز حمل و نقل دریایی
محیط اقتصادی: بخش صنعت و معدن
- استقرار شهرک صنعتی در شهر کنگان
- توسعه صنایع پایین دستی نفت و گاز در شهرستان با توجه به استقرار صنایع نفت و گاز در جنوب استان
- استقرار بزرگترین کارخانه سیمان کشور در نزدیکی شهر کنگان ( کارخانه سیمان ساروج کنگان)
محیط اقتصادی: بخش زیر ساختها و زیر بناها
- کنگان بعنوان پل ارتباطی استان بوشهر با استان های فارس و هرمزگان از طریق راه زمینی
- دسترسی آسان به فرودگاه بین المللی خلیج فارس از محور کنگان
- رونق فعالیت های حمل و نقل زمینی ، هوایی و دریایی
بادها:
بادها اغلب در ناحیه کنگان بیشتر به سمت جنوب وبا بیشترین فرکانس همراه است بادها در کنگان به چند دسته تقسیم می شوند.
۱ ـ باد قوس:بادهای خنکی است که از سمت دریا وغرب می وزدکه به آن باد جنوب و در اصطلاح
محلی باد قوس می گویند.
۲ ـ باد شمال: جهت این باد شمال غربی است و در تابستان هرگاه بوزد خنک است و تبدیل کننده
هوای شرجی است وخشک دانه هاو به تعبیر مردم بومی دونه انجیر و زخمهایی که بر اثر گرما و
وزش باد قوس و شرجی در بدن ظاهر می شود با این بهبود می باید.
۳ ـ تش باد: از زیر مجموعه های باد شمال است اما چنان گرم می باشد که مردم آنرا تش باد می گویند.تش باد از اواخر اردیبهشت شروع و تا آخر خرداد ادامه دارد و گاهی محصول درختان خرما از بین می برد.تش در زبان محلی به معنای آتش می باشد.
4 ـ باد نعشی: جهت این باد شمال شرقی وبیشتر در جنوب خلیج فارس می وزد و پس از وزش به قوس تبدیل می شود.
۵ ـ بادبحری: این باد در میانه روز می وزد وجهت خود را تغییرمی دهد و معمولا ازدریا بهسوی خشکی می وزد.
۶ ـ باد بری: نسیمی است لطیف و ملایم که از ثلث آخر شب تا نزدیکی دو ساعت از صبح گذشته می وزدوجهت آن از خشکی به دریاست.این شرجی را می برد و روح افزاست تا آنجا که در گذشته آب ها را که در کوزه نگه می داشتند،خنک می کرد.
پوشش گیاهی کنگان:
کنار:بعد از نخل کنار از درختان محبوب ساحل نشینان کنگان می باشد.در گذشته مردم از برگ این درخت جهت تغذیه حیوانات و از ثمره شیرین و هسته آن خود استفاده میکردند.
گز: گز با قد بلند وبرگهای سوزنی خودمکانی جهت استفاده یزها وحیوانات به شمار می رفت چوب آنهم وسیله ای خوب جهت پوشاندن سقف خانه ها بود.گز ثمری ندارد به همین جهت مردم در مورد کسانی که دنبال کار و کاسبی نمی رفتند ضرب المثل :درخت بی هنر گز هم بلنده”بکار می بردند.
کرت: یکی از درختان بسیار مقاوم که سایه آن مورد استفاده مردم قرار می گرفت کرت بود.در حال حاضر نیز کم وبیش این درخت در گوشه و کناری خودنمایی می کند.
لمبو:لمبو دارای برگهای پهن و زیبایست.میوه این درخت که در تابستانها به دست می آید بسیار چسبنده می باشد.
خرگ:ساقه و برگهای این درختچه پر از شیره می باشدو ظاهرا فایده ای ندارد.
خرگک:بشکل بوته ای می باشد و برگ و ساقه آن پر آب می باشد.
کاکل: این گیاه دارای مزه شوری می باشد و بعنوان سبزی خوردن پایش به سر سفره مردم کشیده شده است.با نفت اشتباه نگیرید.
ترشو: این گیاه هم ترش مزه می باشد ودر ایام زمستان پس از باریدن باران در جاهای سنگی سبز می شود .ترشو هم مثل کاکل بعنوان سبزی خوردن در بازار بفروش می رسد.
ارو(خار شتر):در گذشته این گیاه غذای اصلی شتر بود.خارهای تیز آن گاهی دستان انسان راخونین می کند.
لگجی:بوته آن شببیه به هندوانه است و درون محصول سبز آن بسیار قرمز می باشد.بیشتر درزمینهای سنگلاخی می روید.
بنجه و گتک نیز از دیگر گیاهان بومی منطقه می باشد.
جغرافیای اقتصادی:
شغل مردم شهرستان کشاورزی، حصیربافی و عبا بافی ، قالی باقی،دامداری، لنج سازی،تجارت با لنج به کشورهای عربی،صیادی و آبزی پروری است. محصول عمده آن گوجه ،گندم، جو، خرما، تنباکو و تره بار و مهمتر از همه محصولات دریایی مثل انواع ماهیان دریای و پرورشی و میگوهای دریایی و می باشد.
معرفی شیلات شهرستان کنگان:
در حال حاضر، در محدوده شهرستان 14 فروند شناور لنج صیادی، 254 فروند شناور قایق صیادی و تقریبا550فروند قایق تفریحی فعالیت دارند. همچنین چهار اسکله فعال صیادی و چهار مرکز تخلیه صید آبزیان وجود دارد.
در حوزه آبزیپروری، شهرستان کنگان
در زمینه پرورش ماهی در قفس، 2 مجموعه در محدوده ساحلی شهرستان مستقر می باشند در شکل 2 فعالیت های شاخص و فرصت های سرمایه گذاری در بخش شیلات نشان داده شده است.
در زمینه پرورش ماهی در خشکی، 3 مجموعه در حال فعالیت هستند که دو واحد در روستای نخل غانم وتمبک در بخش مرکزی کنگان و یک مجموعه در روستای چاه پهن بخش سیراف واقع شده است.
بنادر و اسکلههای فعال
عمده فعالیتهای صیادی شهرستان کنگان در اسکلههای بنادر کنگان، سیراف، پرک، شیرینو انجام میگیرد، که اسکله کنگان در مالکیت اداره بندر وسه اسکله دیگر در مالکیت شیلات میباشد در این میان، اسکلههای صیادی کنگان وسیراف بهعنوان مهمترین مراکز تخلیه صید ماهی در شهرستان شناخته میشوند.
وضعیت ناوگان صیادی
صیادی در این شهرستان توسط 14 فروند شناور موتورلنج صیادی و 203 فروند شناور قایق صیادی انجام میشود که در قالب 2 تعاونی صیادی ساماندهی شدهاند. بر اساس آخرین سرشماری سال ۱۴۰۲، تعداد 375 فروند قایق فاقد مجوز صید گزارش گردیده است. تقریبا ۱,790 نفر صیاد بر روی شناورهای فعال در این شهرستان مشغول به فعالیت می باشند.
ابزار و ادوات صیادی
عمده ادوات مورد استفاده شامل تور گوشگیر برای صید ماهیان تجاری و صنعتی، گرگور و پرساین(صید ساردین) است. در سال های اخیر مالکین شناورها به سمت استفاده از روش رشته قلاب طویل یا لانگ لاین شده اند. این روش کم ترین آسیب زیست محیطی را برای گونه های دریایی دارد.
ترکیب صید
میزان صید تخلیهشده در اسکلههای شهرستان تنگستان تقریبا معادل 6 هزار تن ماهیان تجاری و صنعتی بوده که از این مقدار، ۲80 تن مربوط به صید میگو میباشد. بر اساس فصل صید، گونههای شیر، قباد، جش، شعری زرده، هوور، ساردین و میگو بیشترین سهم را در ترکیب صید این شهرستان دارند.
